BEHOUD & RIFGEZONDHEID
Koraalbehoud en Biorock-riffen op de Gili-eilanden
De Gili-riffen zijn zwaar beschadigd door visserij in het verleden en opwarmende zeeën — dit is hoe Biorock-herstel, bescherming van schildpadden en de gewoonten van duikers ze weer opbouwen.
Bekijk duiken bij de Gili-eilanden op GetYourGuide ↗Een rif dat hulp nodig had
De koraalriffen rond de Gili-eilanden verkeerden niet altijd in de gezonde staat die duikers vandaag de dag aantreffen. Decennia van destructieve visserijmethoden, waaronder dynamietvisserij in de bredere regio, in combinatie met ankerschade door boten en periodieke koraalverbleking als gevolg van opwarmende zeetemperaturen tijdens sterke El Niño-jaren, lieten grote stukken rif beschadigd of dood achter. Naarmate het duiktoerisme in de jaren 2000 en 2010 groeide, werd duidelijk dat het belangrijkste economische bezit van de eilanden — het rif zelf — actief herstel nodig had, niet alleen bescherming tegen verdere schade. Dat was de drijfveer achter de koraalherstelprojecten die nu rond alle drie de eilanden zichtbaar zijn.
Wat Biorock nu precies is
De bekendste restauratiemethode rond de Gilis is Biorock (ook wel mineraalaccumulatie genoemd) — gelaste stalen frames die op de zeebodem worden geplaatst en worden verbonden met een zeer zwakke, veilige elektrische stroom, meestal afkomstig van zonnepanelen of nabijgelegen stroombronnen. De stroom zorgt ervoor dat opgeloste mineralen in het zeewater op het staal kristalliseren, waardoor een kalkachtige laag ontstaat waaraan koraalfragmenten kunnen worden bevestigd en waarop ze veel sneller en betrouwbaarder groeien dan op kaal gesteente of zand. Duikers kunnen tientallen van deze structuren zien — vaak gevormd als koepels, bogen of sculpturale vormen — verspreid over duik- en snorkellocaties rond alle drie de eilanden, die in de loop der jaren steeds dikker met koraal begroeid raken.
Schildpaddenbeschermingsinspanningen
Naast het herstel van koraalriffen richten lokale natuurinitiatieven op de eilanden zich ook op de bescherming van zeeschildpadden, waaronder broedprogramma's en 'head-start'-projecten die eieren verzamelen die gevaar lopen door natuurlijke of menselijke bedreigingen, ze veilig laten uitkomen en de jonge schildpadden uitzetten in zee — een manier om hun overlevingskansen te vergroten in de kwetsbaarste fase van hun leven. Lokale duikcentra en gemeenschapsgroepen hebben zich bovendien ingezet om bijvangst van schildpadden te verminderen en de historische, inmiddels grotendeels gestaakte praktijk van het vangen of consumeren van schildpadden of hun eieren te ontmoedigen. Dit alles garandeert niet dat je bij elke duik schildpadden ziet, maar het is mede de reden dat ze rond de eilanden vandaag de dag nog steeds zo consistent aanwezig zijn.
Wie organiseert deze projecten?
Een groot deel van de natuurbeschermingswerkzaamheden rond de Gilis wordt gecoördineerd via lokale mariene natuurbeschermingsorganisaties, die samenwerken met gemeenschapsleden en duikcentra. Dit wordt deels gefinancierd door kleine milieubijdragen per duik of per verblijf, geïnd door deelnemende operators. Het is een echt bottom-upmodel in plaats van een door de overheid beheerd reservaat, wat betekent dat het tempo en de dekking van de restauratiewerkzaamheden sterk afhangen van lokale financiering en vrijwilligersinzet van jaar tot jaar. Duikers die nieuwsgierig zijn naar de details — welke riffen momenteel actieve restauratielocaties zijn, of hoe de bijdrageregelingen werken — kunnen het beste direct hun eigen duikcentrum vragen, aangezien de specifieke zaken kunnen veranderen.
Wat verantwoord duiken hier inhoudt
Voor duikers die op bezoek komen, is de praktische bijdrage eenvoudig: blijf ruim uit de buurt van de Biorock-structuren en raak ze niet aan of rust er niet op, want zowel de elektrische stroom als de kwetsbare nieuwe koraalgroei worden gemakkelijk verstoord; houd zorgvuldig je drijfvermogen in balans boven het bredere rif; en kies voor rifveilige zonnebrandcrème, aangezien sommige chemische zonnefilters in hoge concentraties in verband worden gebracht met koraalstress. Veel operators vragen duikers ook om zeeleven niet te voeren of aan te raken, inclusief de schildpadden die de grootste trekpleister zijn — deels voor het welzijn van de dieren, en deels omdat het gewennen van schildpadden aan menselijk contact op de lange termijn niet goed voor ze is.
Waarom dit ertoe doet bij het kiezen van een duikcentrum
De gezondheid van het rif bepaalt direct hoe goed het duiken op de lange termijn blijft, wat duikcentra een oprecht zakelijk belang geeft om herstel te ondersteunen in plaats van er alleen maar marketing omheen te doen. Bij het vergelijken van aanbieders is het redelijk om te vragen of zij bijdragen aan lokale rif- of schildpadprojecten, kleine groepen draaien om de impact van duikers op kwetsbare plekken te beperken, en gasten voorafgaand aan het water ingaan instrueren over de etiquette van niet-aanraken — de antwoorden vormen een goede indicatie voor hoe serieus een centrum het rif waar het van afhankelijk is neemt, verder dan wat er op de website staat. Een centrum dat zijn eigen milieu-bijdrage in concrete termen kan uitleggen, in plaats van een vage vermelding, is meestal een centrum dat het rif ook in de praktijk serieus neemt.
Twijfel je of je een duik moet proberen of een cursus moet volgen?
Laat je e-mailadres achter en ongeveer wanneer je reist — dan sturen we je een korte uitleg over hoe een Discover Scuba-duik zich verhoudt tot een Open Water-cursus, wat je op de riffen van de Gili's ziet, welk van de drie eilanden bij je past, en de eerlijke basisveiligheid.